Besi Suyu Şartlandırma Nasıl Yapılır? Kazan Arızalarını Önlemenin 5 Temel Adımı
Endüstriyel kazanlarda verimli ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamak için besi suyunun doğru şartlandırılması büyük önem taşır. Besi suyu şartlandırma, kazanlarda korozyon, ölçeklenme ve diğer arızaların önlenmesi amacıyla suyun kimyasal ve fiziksel özelliklerinin optimize edilmesi sürecidir. Bu süreç, kazan ömrünü uzatırken arıza maliyetlerinin minimize edilmesini sağlar. Bu yazıda, besi suyu şartlandırma nasıl yapılır, kazan arızalarını önlemenin temel adımları nelerdir gibi sorulara teknik ve anlaşılır bir yaklaşım sunacağız.
Besi Suyu Şartlandırmanın Önemi
Kazanlarda kullanılan besi suyu doğrudan sistemin performansını etkiler. Doğru şartlandırılmayan su, kazan borularında ve ısı transfer yüzeylerinde kireç, tortu ve pas oluşumuna neden olur. Bu durum:
- Isı transfer verimliliğini düşürür,
- Enerji tüketimini artırır,
- Kazan malzemelerinde erken aşınmaya sebep olur,
- Arıza sıklığını ve bakım gereksinimlerini artırır.
Dolayısıyla, besi suyu şartlandırma prosesinin doğru uygulanması hem ekonomik hem de teknik açıdan büyük fayda sağlar.
Besi Suyu Şartlandırmanın Temel İlkeleri
Besi suyunun şartlandırılması genellikle fiziksel ve kimyasal işlemlerle gerçekleştirilir. Bu işlemler şu temel amaçlar doğrultusunda yapılır:
- Suyun Sertlik Değerlerinin Kontrolü: Kalsiyum ve magnezyum tuzları gibi sertlik oluşturan elementlerin sınırlanması.
- pH Değerinin Düzenlenmesi: Su asidik ya da aşırı bazik olmamalıdır, genellikle 9-11 arası pH değerleri tercih edilir.
- Çözünmüş Oksijenin Giderilmesi: Oksijen, kazan çelik yüzeylerinde korozyona neden olur, bu nedenle oksijen giderimi şarttır.
- Katı ve Askıda Maddelerin Uzaklaştırılması: Mekanik filtrasyon ve yumuşatma işlemleri ile temiz su elde edilir.
- Kimyasal Katkıların Eklenmesi: Korozyon inhibitörleri, kadmiyum ve fosfat gibi kimyasallar eklenerek suyun özellikleri iyileştirilir.
Kazan Arızalarını Önlemenin 5 Temel Adımı
Besi suyu şartlandırma süreci, kazan arızalarını önlemek için sistematik olarak uygulanmalıdır. İşte bu sürecin beş temel adımı:
1. Besi Suyunun Analizi ve Ön Değerlendirmesi
Kazan suyunun şartlandırılması öncesinde, suyun fiziksel ve kimyasal özellikleri detaylı şekilde analiz edilmelidir. Bu analizler şunları içerir:
- Sertlik derecesi (kalsiyum ve magnezyum konsantrasyonları),
- pH seviyeleri,
- Çözünmüş oksijen miktarı,
- Sodyum, sülfat ve klorür gibi iyonların konsantrasyonu,
- Askıda katı madde ve toplam çözünmüş katı madde (TDS).
Bu veriler ışığında en uygun şartlandırma yöntemi belirlenir ve gerekli kimyasallar seçilir.
2. Mekanik Filtrasyon ve Yumuşatma Uygulaması
Besi suyunda bulunan askıda katı maddeler kazan sistemine zarar verebilir. Bu nedenle:
- Mekanik filtreler kullanılarak sudaki partiküller uzaklaştırılır.
- Su sertliği, iyon değişim reçineleri veya ters osmoz gibi yumuşatma teknikleriyle minimize edilir.
Bu adım, kazan yüzeylerinde oluşacak ölçeklenmeyi önemli ölçüde azaltır.
3. Çözünmüş Oksijenin Giderilmesi
Çözünmüş oksijen, kazan ekipmanlarında paslanmaya sebep olan en önemli faktörlerden biridir. Oksijen giderme metotları şunlardır:
- Kimyasal Deoksidasyon: Sodyum sülfür, hidroksilamin sülfat gibi kimyasallar oksijeni bağlar.
- Vakum Deaerasyonu: Vakum altında suyun ısıtılmasıyla oksijen ve diğer gazlar buharlaşır.
- Termal Deaerasyon: Su, yüksek sıcaklıklarda ısıtılarak çözünmüş gazlardan arındırılır.
Uygun oksijen giderme metodu, kazan çelik yüzeylerinin korozyona karşı korunmasını sağlar.
4. pH ve Alkalinite Kontrolü
Besi suyu pH değerinin kontrolü, korozyon ve ölçek oluşumunun önlenmesinde kritik bir rol oynar. Genel olarak:
- pH değeri 9-11 aralığında tutulmalıdır.
- Su alkalinitesi, fosfat ve silikat gibi alkalin kaynakları ile stabilize edilir.
pH kontrolü, suyun kimyasal dengesinin sağlanması ve kazan malzemesinin korunması açısından önemlidir.
5. Kimyasal Katkıların Dozajlanması ve Sürekli İzleme
Şartlandırma sürecinin son aşaması, kazan sistemine uygun kimyasalların doğru dozda eklenmesidir. Burada dikkat edilmesi gerekenler:
- Korozyon inhibitörleri (örneğin azotlu organik bileşikler),
- Ölçek önleyici ajanlar,
- Ph düzenleyiciler.
Ayrıca, kazan suyunun sürekli izlenmesi ve parametrelerin düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir. Otomatik analiz sistemleri bu noktada etkin bir çözüm sunar.
Besi Suyu Şartlandırma Teknikleri Nelerdir?
Besi suyu şartlandırma yöntemleri, kazan tipi, su kalitesi ve sistem gereksinimlerine göre çeşitlilik gösterir. Başlıca teknikler:
- Fiziksel Şartlandırma: Mekanik filtrasyon, sedimentasyon, dekanter kullanımı, ısıtma ve vakum gibi yöntemler.
- Kimyasal Şartlandırma: Deoksidan ekleme, pH düzenleyiciler, kimyasal dozajlama sistemleri.
- Yumuşatma: İyon değişimi, ters osmoz, evaporasyon ve distilasyon gibi su yumuşatma teknikleri.
Her tesis kendi ihtiyaçlarına uygun programı oluşturmalı ve yazılım destekli kontrol sistemleriyle sürekli performans izlemelidir.
Kaçınılması Gereken Yaygın Hatalar ve Öneriler
Besi suyu şartlandırma sürecinde karşılaşılan yaygın hatalar şu şekildedir:
- Yetersiz su analizi: Suyun tek seferlik analizine dayanarak genel bir program oluşturmak yanlıştır; düzenli ölçüm önemlidir.
- Yanlış kimyasal dozajı: Fazla veya az kimyasal kullanımı kazan ekipmanına zarar verir.
- Oksijen giderim ihmal edilmesi: Bu, korozyon riskini ve bakım maliyetlerini artırır.
- pH ve alkalinite kontrol eksikliği: Dengesiz su kimyası, hem korozyon hem de ölçek oluşturur.
Öneriler:
- Uzman personel ve teknoloji desteği ile sürekli su parametrelerini takip etmek,
- Doğru ekipman seçimi ve bakımına önem vermek,
- Prosedürlerin standart operasyon prosedürlerine (SOP) uygun yürütülmesini sağlamak.
Sonuç ve Özet
Besi suyu şartlandırma, endüstriyel kazanların verimli, güvenli ve uzun ömürlü çalışması için kritik bir süreçtir. Kazanlarda oluşabilecek korozyon, ölçeklenme ve diğer arızaların önüne geçmek için en az şu 5 temel adıma dikkat etmek gereklidir:
- Besi suyu özelliklerinin detaylı analizi,
- Mekanik filtrasyon ve suyun yumuşatılması,
- Çözünmüş oksijenin etkin şekilde giderilmesi,
- pH ve alkalinite değerlerinin kontrolü,
- Kimyasal katkıların doğru dozajlanması ve sürekli izleme.
Bu adımların disiplinli ve sistematik uygulanması, kazan arızalarını minimuma indirirken enerji verimliliğini artırır ve bakım maliyetlerini düşürür. Endüstriyel kazan proseslerinde su şartlandırma uygulamaları, uzman mühendislik çözümleri ve otomasyon sistemleriyle desteklenmelidir.
Besi suyu şartlandırma yöntemleri hakkında güncel teknolojileri ve iyi uygulama örneklerini takip etmek, kazan işletmelerinin rekabet gücünü artıracaktır. Bu kapsamda, teknik altyapının düzenli güncellenmesi ve personelin sürekli eğitimi de ihmal edilmemelidir.
